1. Ana sayfa
  2. Blog
  3. Gelen faturada koli ve adet: birim dönüşümü nasıl yapılır?

Gelen faturada koli ve adet: birim dönüşümü nasıl yapılır?

Tedarikçi faturayı koli olarak kesmiş, siz stoğu adet olarak tutuyorsunuz. Eşleştirme doğru yapılsa bile birim dönüşümü atlanırsa stok miktarı ve maliyet birlikte bozulur. Bu yazıda fatura birimi ile stok kartı birimi farkının nasıl çözüldüğünü, fiyatın nasıl dönüştürüldüğünü ve fiyat sapması uyarısının neden yanlış alarm verebildiğini örnekle anlatıyoruz.

Faturadaki birim ile stok kartındaki birim

Tedarikçi satışı kutu, koli ya da paket olarak yapar. Siz depoda ve satışta adet sayarsınız. Faturada “6 kutu” yazar, stok kartında ise bu ürün adet olarak izlenir. Alış faturası işlenirken 6 kutu stoğa 6 adet olarak girerse, depoda gerçekte 3.000 adet olduğu halde sistemde 6 adet görünür.

Maliyet de aynı hatadan etkilenir: kutu başına fiyat adet fiyatı gibi kaydedilirse ürünün alış maliyeti yüzlerce kat şişer.

Bir faturada tek tip birim olduğunu varsaymayın. Aynı faturada bir kalem kutu, bir kalem adet, bir kalem kilogram olarak gelebilir. Dönüşüm bu yüzden fatura bazında değil, satır bazında yapılmalıdır.

E-faturada birim kodları

E-faturada birim, serbest metin yerine bir kodla yazılır. Kodlar UN/ECE Recommendation 20 tabanlıdır. Sık görülenler:

KodAnlamı
C62Adet
KGMKilogram
LTRLitre
MTRMetre
BXKutu
SETSet

Koli için herkesin aynı şekilde kullandığı bir kod varsaymayın. Bir tedarikçi koliyi BX ile yazabilir, bir başkası adet anlamına gelen C62 ile, bir diğeri serbest metinle. Bu yüzden birim kodu tek başına dönüşüm kararı vermez; faturanın hangi birimle kesildiği satır bazında görülmeli ve onaylanmalıdır. Netsis’te ölçü birimi alanı standart kurulumda en fazla 2 karakterdir; C62 gibi üç karakterlik bir kod bu alana olduğu gibi sığmaz, yani fatura kodlarının stok kartı birimlerine bir tabloyla karşılanması gerekir.

Koli içi adet nereden bilinir

Faturada koli içinde kaç adet olduğu çoğu zaman yazmaz. Bilgi şu kaynaklardan birinden gelir:

  • Stok kartı: Firmanızda ikinci birim ve çevrim katsayısı tanımlıysa dönüşüm oradan okunur.
  • Ürün adı veya açıklaması: “500’lü kutu” gibi ifadeler ipucu verir, ama tahmindir.
  • Tedarikçi kataloğu veya irsaliye: Koli içi adedin yazıldığı güvenilir kaynak budur.
  • Eşleşme hafızası: Bir kez onaylanan “bu tedarikçinin bu kodu = kutu başına 500 adet” bilgisi saklanır.

Addan okunan sayı kullanıcıya öneri olarak gösterilmeli, onaysız uygulanmamalıdır.

Ambalaj zamanla değişebilir: tedarikçi 500’lük kutuyu 400’lüğe düşürürse eski bilgi yanlış dönüşüm uygular. Dönüşüm bilgisi hafızaya yazılırken kaynağı ve tarihi de tutulursa, sonraki faturada değişiklik fark edilebilir.

Birim fiyat dönüşümü ve yuvarlama

Dönüşümde miktar çarpılır, fiyat bölünür, satır tutarı değişmez. Bir örnek:

Faturada 6 kutu, kutu fiyatı 310 TL. Kutu içi 500 adet.
Miktar: 6 × 500 = 3.000 adet.
Birim fiyat: 310 / 500 = 0,62 TL/adet.
Satır tutarı: 6 × 310 = 1.860 TL = 3.000 × 0,62 TL.

Her zaman bu kadar temiz bölünmez. İkinci örnek: 4 kutu, kutu fiyatı 422 TL, kutu içi 500 adet. Adet fiyatı 0,844 TL çıkar, miktar 2.000 adettir. Fiyat iki ondalıkla tutuluyorsa 0,84 TL’ye yuvarlanır ve satır tutarı 1.680 TL olur, oysa fatura 1.688 TL. Fark 8 TL’dir ve fatura toplamıyla kayıt arasında tutarsızlık yaratır.

Fatura satırıMiktarBirim fiyatSatır tutarı
6 kutu × 310 TL3.000 adet0,62 TL1.860 TL
4 kutu × 422 TL2.000 adet0,844 TL1.688 TL

Önlem basittir: dönüştürülen satırda fiyatı olabildiğince çok ondalıkla taşıyın ya da satır tutarını fatura tutarına sabitleyip fiyatı ondan türetin. Her iki durumda da dönüşümden sonra miktar × fiyat ile faturadaki satır tutarının karşılaştırılması gerekir.

Fiyat sapması yanlış alarm vermesin

Birçok kontrol, faturadaki fiyatı son alış fiyatıyla karşılaştırıp belli bir oranın üzerindeki farkı uyarı olarak gösterir. Bu karşılaştırma dönüşümden önce yapılırsa iki şey olabilir: 422 TL, 0,74 TL’lik son alış fiyatıyla kıyaslanır ve sapma yüzlerce kat çıkar, kullanıcı alarmı ciddiye almaz. Ya da farklı birimlerdeki iki fiyat birbirine yakın denk gelir, alarm çıkmaz ve gerçek bir zam fark edilmez.

Doğru sıra şöyledir: önce birim dönüşümü, sonra karşılaştırma. Aynı örnekte 0,844 TL ile 0,74 TL kıyaslanır ve gerçek fark görünür: yaklaşık %14 artış. Bu, bakılması gereken anlamlı bir sapmadır.

Sapma eşiği de ürün bazında düşünülmelidir: ucuz bir kalemde birkaç kuruş fark yüzde olarak büyük görünür. Eşik yüzdenin yanında TL cinsinden satır farkına da bakarsa gereksiz uyarılar azalır.

Kontrol listesi

  • Satırın faturadaki birimi stok kartı birimiyle aynı mı?
  • Farklıysa koli içi adet hangi kaynaktan geldi ve onaylandı mı?
  • Miktar çarpıldı, fiyat bölündü mü?
  • Dönüşümden sonra miktar × fiyat, faturadaki satır tutarına eşit mi?
  • Fiyat sapması dönüşümden sonraki fiyat üzerinden mi hesaplanıyor?
  • Onaylanan dönüşüm hafızaya yazıldı mı?

Dönüşümün öncesindeki adım, yani satırın doğru stok kartına bağlanması e-faturadaki ürün kodunun stok koduyla eşleşmesi yazısında anlatıldı.

Eşleştirmeyi demoda deneyin

Gelen e-fatura eşleştirme demosunda bir e-fatura XML dosyası yükleyip satırların stok kartıyla nasıl eşleştiğini, koli ve adet dönüşümünü ve fiyat sapması uyarısını görebilirsiniz. Demo tarayıcıda çalışır, yüklediğiniz dosya bir yere gönderilmez. Sorularınız için 0 553 046 38 74 numarasından, WhatsApp’tan ya da [email protected] adresinden bize ulaşabilirsiniz.

Demoyu açın